BẢN TIN KẾ TOÁN VÀ THUẾ
Ngày phát hành: 03/08/2026
Chào bạn,
Trong tuần từ 27/07 đến 03/08/2026, có hai nhóm thông tin đáng chú ý với người làm kế toán. Nhóm thứ nhất là quản lý thuế trong nước, đặc biệt việc doanh nghiệp cần kiểm tra tư cách của đơn vị dịch vụ và dữ liệu thu nhập cá nhân. Nhóm thứ hai là IFRS, trong đó IFRS 16 tiếp tục được IASB rà soát và IFRS 18 đang tạo áp lực chuẩn bị dữ liệu so sánh trước ngày áp dụng.
1. Tóm tắt nhanh
| Nhóm | Điểm đáng chú ý | Việc kế toán nên làm |
|---|---|---|
| Dịch vụ thuế | Rà soát tư cách và phạm vi dịch vụ của đối tác kê khai thuế, kế toán thuê ngoài. | Kiểm tra hợp đồng, người phụ trách và hồ sơ bàn giao. |
| Thu nhập cá nhân | Dữ liệu từ nhiều nguồn khiến việc tự đối chiếu thu nhập ngày càng quan trọng. | Nhắc người lao động lưu chứng từ và kiểm tra thông tin trước quyết toán. |
| IFRS 16 | IASB kết luận các yêu cầu IFRS 16 nhìn chung đang hoạt động như dự kiến, đồng thời dự kiến có dự án hẹp về một số khoản giảm tiền thuê. | Rà lại hợp đồng thuê phức tạp, thời hạn thuê và cách đo lường nợ thuê. |
| IFRS 18 | IFRS 18 có ngày hiệu lực 01/01/2027 và yêu cầu thông tin so sánh cho kỳ trước. | Bắt đầu mapping dữ liệu năm 2026 thay vì chờ đến khi lập báo cáo 2027. |
2. Dịch vụ làm thủ tục thuế: doanh nghiệp cần kiểm tra gì?
Báo cáo đầu vào đề cập Thông tư 109/2026/TT-BTC về quản lý dịch vụ làm thủ tục thuế và chứng chỉ hành nghề. Mình chưa dùng nội dung này như một căn cứ pháp lý độc lập vì chưa xác nhận được toàn văn chính thức từ nguồn gốc. Tuy vậy, về mặt quản trị, việc kiểm tra đối tác dịch vụ thuế là việc doanh nghiệp nên làm dù văn bản mới có thay đổi hay không.
Checklist kiểm tra đối tác
- Hợp đồng ghi rõ phạm vi: lập tờ khai, ký số, nộp hồ sơ hay chỉ tư vấn.
- Có người phụ trách và kênh bàn giao khi người làm chính nghỉ.
- Quy định thời hạn gửi chứng từ, thời hạn duyệt tờ khai và cách xử lý sai sót.
- Danh sách hồ sơ doanh nghiệp phải tự lưu, không phụ thuộc hoàn toàn vào bên dịch vụ.
- Cơ chế thông báo khi phát sinh yêu cầu giải trình hoặc thông báo từ cơ quan thuế.
Thuê dịch vụ không có nghĩa là doanh nghiệp mất trách nhiệm kiểm soát. Người đại diện và kế toán vẫn cần biết tờ khai nào đã nộp, số liệu lấy từ đâu và chứng từ nằm ở đâu.
3. Thông tin về các Thông tư 108 và 89: đọc thế nào cho an toàn?
Tài liệu bạn cung cấp đề cập Thông tư 108/2026/TT-BTC về kế toán cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước và Thông tư 89/2026/TT-BTC về sửa đổi, hệ thống hóa quy trình quản lý thuế, hóa đơn điện tử và hoàn thuế GTGT. Đây là các điểm có thể hữu ích, nhưng khi viết hoặc áp dụng cần đặt một bước xác minh trước:
- Tìm bản PDF hoặc trang công bố chính thức của cơ quan ban hành.
- Kiểm tra ngày ban hành, ngày hiệu lực và văn bản bị thay thế.
- Đọc điều khoản chuyển tiếp.
- Đối chiếu với hồ sơ doanh nghiệp cụ thể.
- Không dùng bài tổng hợp tự động làm căn cứ duy nhất khi lập tờ khai.
Với cổ phần hóa, các phần cần quan tâm thường là kiểm kê, đánh giá lại tài sản, xử lý công nợ và xác định vốn nhà nước. Với hoàn thuế, cần kiểm soát luồng chứng từ mua vào, thanh toán, hợp đồng và hồ sơ xuất khẩu. Hai nhóm này có mức độ rủi ro khác nhau, không nên gom thành một checklist chung.
4. eTax Mobile và thu nhập từ nhiều nguồn
Việc người có thu nhập từ lương, kinh doanh online, KOL, KOC hoặc freelancer cần tự tổng hợp thu nhập là một điểm quản trị quan trọng. Tuy nhiên, không nên viết rằng mọi trường hợp đều bị áp ngay biểu thuế lũy tiến đến 35%. Cách tính còn phụ thuộc loại thu nhập, tư cách cư trú, hợp đồng, ngưỡng và quy định áp dụng tại kỳ tính thuế.
Doanh nghiệp nên làm gì khi chi trả?
- Phân biệt tiền lương, tiền công, thù lao dịch vụ và doanh thu kinh doanh.
- Kiểm tra người nhận có hợp đồng lao động hay không và thời hạn hợp đồng.
- Thực hiện khấu trừ theo quy định phù hợp với từng trường hợp.
- Cấp chứng từ khấu trừ khi đủ điều kiện và lưu bằng chứng chi trả.
- Không gộp toàn bộ các khoản chi khác bản chất vào một dòng “lương”.
Người lao động hoặc cá nhân có nhiều nguồn thu nên tự lưu hợp đồng, bảng kê, chứng từ khấu trừ và sao kê liên quan. Khi quyết toán, dữ liệu rõ ràng giúp giải thích chênh lệch dễ hơn.
5. IASB hoàn tất phần lớn rà soát sau ban hành IFRS 16
Theo cập nhật chính thức của IFRS Foundation tháng 07/2026, IASB kết luận các yêu cầu IFRS 16 nhìn chung đang hoạt động như dự kiến. IASB cũng quyết định đưa một dự án phạm vi hẹp vào chương trình để làm rõ cách xử lý một số khoản giảm tiền thuê trong mối liên hệ với IFRS 16 và IFRS 9. Bản tóm tắt dự kiến được phát hành trong quý IV/2026.
Điểm thực tế với doanh nghiệp có hợp đồng thuê là cần giữ dữ liệu đầu vào đủ tốt: ngày bắt đầu, thời hạn, quyền gia hạn, tiền thuê thay đổi, chiết khấu, sửa đổi hợp đồng và các khoản ưu đãi. Nếu chỉ lưu hóa đơn tiền thuê hàng tháng, việc giải thích số dư tài sản quyền sử dụng và nợ thuê sẽ khó hơn.
6. IFRS 18: đừng chờ đến năm 2027
IFRS 18 có hiệu lực từ 01/01/2027 và thay thế IAS 1 về trình bày và thuyết minh báo cáo tài chính. IFRS Foundation nêu yêu cầu về thông tin so sánh của kỳ trước. Vì vậy, doanh nghiệp áp dụng IFRS nên bắt đầu phân loại dữ liệu năm 2026 ngay trong năm nay.
Checklist chuẩn bị
- Mapping nhóm doanh thu và chi phí vào các nhóm trình bày mới.
- Xác định dữ liệu nào đang nằm ở ERP, Excel hoặc file riêng.
- Kiểm tra các chỉ tiêu quản lý do ban giám đốc sử dụng trong báo cáo.
- Chuẩn bị cách giải thích chênh lệch giữa cách trình bày cũ và mới.
- Trao đổi sớm với công ty mẹ, kiểm toán và đội phần mềm.
Đây là dự án dữ liệu và quy trình, không chỉ là việc sửa mẫu báo cáo ở cuối năm. Nếu phân loại không được thực hiện từ sớm, số liệu so sánh có thể phải làm lại dưới áp lực thời hạn.
7. Kế hoạch hành động cho tuần tới
- Kiểm tra hợp đồng với đại lý thuế hoặc đơn vị dịch vụ kế toán.
- Rà soát hồ sơ khấu trừ TNCN cho lao động thời vụ và cộng tác viên.
- Lập danh sách người có thu nhập nhiều nguồn cần tự kiểm tra chứng từ.
- Rà lại hợp đồng thuê dài hạn và các điều khoản gia hạn.
- Thử mapping một tháng dữ liệu P&L theo hướng IFRS 18.
- Ghi riêng các Thông tư chưa có bản gốc để xác minh trước khi áp dụng.
Đối chiếu trước khi quyết định
Một bảng dữ liệu rõ giúp kế toán biết việc gì đã kiểm tra, việc gì còn thiếu và căn cứ nào cần đọc lại.
Gr Hanh Lee · Học thật, chia sẻ thật
Nguồn tham khảo: IASB Update July 2026; IASB decisions July 2026; IFRS 18 issued standard. Các nội dung về Thông tư Việt Nam trong báo cáo đầu vào cần đối chiếu bản gốc trước khi áp dụng.