📊 Kế toán & Tài chính · Quyết toán thuế cá nhân
Cuối năm nghe tới “quyết toán thuế TNCN” là nhiều người thấy ngại. Thật ra với người đi làm hưởng lương, nó đơn giản hơn bạn nghĩ nhiều – nhất là giờ làm trọn trên điện thoại. Mình viết hướng dẫn này theo đúng những gì một người không rành kế toán vẫn làm được.
Chào bạn,
Mỗi đầu năm, cơ quan thuế mở cửa quyết toán cho năm trước. Bài này hướng dẫn bạn tự quyết toán thuế thu nhập cá nhân (TNCN) cho kỳ tính thuế 2026 (nộp vào đầu 2027), theo quy định mới. Nếu bạn làm thêm, bán hàng online hay nhận thù lao tự do, đọc thêm bài quyết toán cho KOL/freelancer; còn đây là quy trình cho phần đông người đi làm.
1. Ai phải tự quyết toán, ai để công ty làm thay?
Không phải ai cũng phải tự ngồi khai. Phần lớn người chỉ đi làm một nơi, thu nhập ổn định thì công ty sẽ quyết toán thay. Bạn cần tự quyết toán khi rơi vào một trong các trường hợp sau:
- Có thu nhập từ hai nơi trở lên trong năm (đi làm công ty này, làm thêm công ty kia).
- Được hoàn thuế và muốn nhận lại tiền (phải nộp tờ khai thì mới được hoàn).
- Có thu nhập vãng lai chưa khấu trừ đủ, hoặc thu nhập từ làm thêm, bán hàng.
- Thay đổi người phụ thuộc giữa năm mà chưa đăng ký kịp với công ty.
- Số thuế đã khấu trừ trong năm lệch so với số phải nộp thực tế.
2. Chuẩn bị gì trước khi ngồi vào làm?
| Cần có | Lấy ở đâu |
|---|---|
| Mã số thuế (MST) cá nhân | Đã cấp khi đăng ký thuế; tra trên ứng dụng nếu quên |
| Tài khoản định danh điện tử (VNeID) hoặc tài khoản thuế điện tử | Định danh mức độ 2 để đăng nhập eTax Mobile |
| Chứng từ khấu trừ thuế cả năm | Công ty/đơn vị trả thu nhập cấp (bản giấy hoặc điện tử) |
| Thông tin người phụ thuộc đã đăng ký | Phần phụ thuộc trong ứng dụng/cơ quan thuế |
| Số tài khoản ngân hàng (nếu muốn hoàn thuế) | Tài khoản chính chủ để nhận tiền hoàn |
3. Quy trình 6 bước trên điện thoại (eTax Mobile)
4. Nhớ mức giảm trừ mới của kỳ 2026
Theo quy định thuế TNCN áp dụng từ kỳ tính thuế 2026, mức giảm trừ được nâng lên so với trước. Khi kiểm tra tờ khai, bạn đối chiếu đúng các mức này:
| Khoản giảm trừ | Mức áp dụng từ 2026 |
|---|---|
| Giảm trừ cho bản thân người nộp thuế | 15,5 triệu đồng/tháng (tương đương 186 triệu/năm) |
| Giảm trừ cho mỗi người phụ thuộc | 6,2 triệu đồng/tháng/người (tương đương 74,4 triệu/năm) |
Ngoài ra còn được trừ các khoản bảo hiểm bắt buộc (BHXH, BHYT, BHTN) đóng trên thu nhập, và đóng góp từ thiện/nhân đạo/khuyến học nếu có chứng từ. Chi tiết cách tính theo bậc thuế, mình tách riêng ở bài thuế TNCN: bậc thuế và cách tính.
5. Về hoàn thuế – điểm ai cũng quan tâm
- Bạn chỉ được hoàn khi nộp tờ khai quyết toán và số đã khấu trừ lớn hơn số phải nộp. Không nộp thì không tự động hoàn.
- Trường hợp chỉ phát sinh hoàn thuế mà nộp trễ hạn cũng không bị phạt thủ tục (theo quy định ưu tiên cho người được hoàn); nhưng nộp sớm thì nhận tiền sớm, đừng dồn vào cận hạn vì hệ thống dễ quá tải.
- Kiểm tra kỹ tài khoản nhận tiền phải chính chủ trùng tên trên MST.
6. Tóm lại
- Xác định bạn có thuộc diện phải tự quyết toán hay không (mục 1).
- Chuẩn bị MST, VNeID, chứng từ khấu trừ, thông tin phụ thuộc.
- Đợi sau khi công ty nộp xong (cuối tháng 3) rồi vào eTax Mobile.
- Kiểm tra 4 con số, nhập tài khoản nếu hoàn, ký và nộp trước 30/4/2027.
📌 Nội dung mang tính tham khảo, bám theo quy định thuế TNCN tại thời điểm viết. Luật thuế có thể được điều chỉnh; bạn nên đối chiếu tờ khai điền sẵn trên ứng dụng của Tổng cục Thuế và văn bản chính thức trước khi nộp. Với tình huống phức tạp (nhiều nguồn thu, nước ngoài…), bạn nên nhờ dịch vụ kế toán tư vấn cụ thể.
– Gr Hanh Lee · Một người, ít lời – nhiều ý, nhiều hành trình
Lặng lẽ học, vững vàng đi 🌸
Quy trình kiểm tra
Đối chiếu thu nhập, kiểm tra mã số thuế, xác nhận người phụ thuộc, nhập số đã khấu trừ, rà lỗi rồi mới gửi hồ sơ. Lưu bản tờ khai và thông báo tiếp nhận.