📊 Kế toán & Thuế TNDN · Cập nhật quy định 2026
Nghị định 255/2026/NĐ-CP thay thế toàn bộ quy định cũ về giao dịch liên kết. Đây là những con số và điều kiện kế toán cần nắm trước kỳ quyết toán thuế TNDN năm 2026.
Chào bạn,
Quản lý thuế đối với doanh nghiệp có phát sinh quan hệ và giao dịch liên kết luôn là một trong những chuyên đề phức tạp và có rủi ro thanh tra, kiểm tra cao nhất trong công tác kế toán tài chính. Chỉ một sai sót trong việc xác định các bên liên kết, hoặc vượt mức khống chế chi phí lãi vay, cũng có thể khiến chi phí bị loại trừ và doanh nghiệp bị ấn định thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN).
Bài viết này, mình tổng hợp những điểm cốt lõi của Nghị định 255/2026/NĐ-CP hướng dẫn Luật Quản lý thuế mới, áp dụng từ kỳ tính thuế TNDN năm 2026 – viết gọn lại theo kiểu dễ tra cứu cho người làm kế toán.
1. Hợp nhất và thay thế các quy định cũ
Theo thông báo chính thức từ Báo Chính phủ, Nghị định 255/2026/NĐ-CP đã chính thức có hiệu lực và thay thế toàn bộ các văn bản trước đây về giao dịch liên kết, gồm:
- Nghị định 132/2020/NĐ-CP, và
- Nghị định 20/2017/NĐ-CP.
Nghị định mới tập trung làm rõ bản chất kinh tế của các mối quan hệ liên kết, đồng thời chuẩn hóa quy trình kê khai nhằm giảm vướng mắc cho cộng đồng doanh nghiệp. Văn bản này hướng dẫn thi hành Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15, áp dụng cho kỳ tính thuế TNDN năm 2026 trở đi.
2. Tiêu chí xác định bên có quan hệ liên kết cần lưu ý
Căn cứ quy định tại Nghị định 255/2026/NĐ-CP, có vài tiêu chí kế toán hay bỏ sót:
Giao dịch tài chính (vay và cho vay)
Doanh nghiệp bảo lãnh hoặc cho doanh nghiệp khác vay vốn dưới bất kỳ hình thức nào được coi là liên kết khi đồng thời thỏa mãn hai điều kiện:
- Khoản vốn vay ít nhất bằng 25% vốn góp của chủ sở hữu; và
- Khoản vay đó chiếm trên 50% tổng giá trị các khoản nợ trung và dài hạn của doanh nghiệp đi vay.
Lưu ý đặc thù về vốn Nhà nước
Giao dịch với cá nhân quản lý, điều hành
Nghị định mới mở rộng phạm vi giám sát đối với các giao dịch mượn, cho mượn tiền giữa doanh nghiệp và cá nhân điều hành, kiểm soát doanh nghiệp, hoặc người có quan hệ gia đình trực tiếp với các cá nhân này. Đây là điểm doanh nghiệp nhỏ hay chủ quan khi vay mượn qua lại với giám đốc/chủ sở hữu.
3. Khống chế chi phí lãi vay (EBITDA) khi tính thuế TNDN
Tổng chi phí lãi vay thuần được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế TNDN không vượt quá 30% tổng lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh cộng chi phí lãi vay thuần và chi phí khấu hao (EBITDA).
Hiểu cho gọn:
- Chi phí lãi vay thuần = tổng chi phí lãi vay phát sinh trong kỳ sau khi trừ lãi tiền gửi và lãi cho vay.
- EBITDA = lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh + chi phí lãi vay thuần + chi phí khấu hao.
4. Trường hợp được miễn lập Hồ sơ xác định giá
Doanh nghiệp có giao dịch liên kết được miễn lập Hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết nếu thuộc một trong các trường hợp sau:
| Trường hợp | Điều kiện |
|---|---|
| Doanh nghiệp nhỏ | Tổng doanh thu phát sinh trong kỳ dưới 50 tỷ đồng và tổng giá trị tất cả giao dịch liên kết phát sinh dưới 30 tỷ đồng. |
| Đã ký APA | Doanh nghiệp đã ký Thỏa thuận trước về phương pháp xác định giá tính thuế (APA) và thực hiện nộp Báo cáo thường niên theo quy định. |
| Giao dịch nội bộ cùng thuế suất | Chỉ phát sinh giao dịch liên kết giữa các bên nộp thuế TNDN tại Việt Nam, áp dụng cùng mức thuế suất thuế TNDN và không bên nào được hưởng ưu đãi thuế TNDN trong kỳ. |
Câu hỏi thường gặp
Chi phí lãi vay vượt 30% EBITDA thì mất luôn hay được chuyển kỳ sau?
Không mất. Phần chi phí lãi vay vượt trần 30% EBITDA được chuyển sang các kỳ tính thuế tiếp theo để tiếp tục bù trừ, nhưng thời gian chuyển liên tục không quá 05 năm kể từ năm tiếp sau năm phát sinh.
Công ty vay ngân hàng thương mại có bị tính là giao dịch liên kết không?
Khoản vay từ ngân hàng thương mại thông thường không bị coi là liên kết. Riêng tổ chức tín dụng do Nhà nước sở hữu 100% vốn điều lệ cũng không bị xem là bên liên kết nếu không tham gia điều hành, kiểm soát hay đầu tư vào doanh nghiệp đi vay.
Doanh nghiệp dưới 50 tỷ doanh thu có cần làm gì về giao dịch liên kết?
Nếu tổng doanh thu dưới 50 tỷ đồng và tổng giao dịch liên kết dưới 30 tỷ đồng, bạn được miễn lập hồ sơ xác định giá, nhưng vẫn phải kê khai trung thực giao dịch liên kết và đảm bảo giá theo nguyên tắc thị trường.
Lời nhắn từ Gr Hanh Lee
Hiểu rõ ranh giới của giao dịch liên kết giúp doanh nghiệp chủ động cấu trúc các dòng vốn vay nội bộ và tự tin hoàn thiện các Phụ lục kê khai kèm Tờ khai quyết toán thuế TNDN năm. Với mình, đây là phần dễ “thất thoát” chi phí nhất nếu làm ẩu – nên rà soát sớm vẫn hơn.
📊 Cần File bảng tính kiểm tra trần chi phí lãi vay EBITDA tự động trên Google Sheets?
Chỉ cần nhập số liệu, file tự tính tỷ lệ % EBITDA và cảnh báo phần vượt trần cần chuyển kỳ. Để lại lời nhắn bên dưới hoặc email hanh@grhanhlee.com, mình gửi cho bạn.
📚 Đọc tiếp
- Chi phí được trừ thuế TNDN 2026 & điều kiện
- Quy trình chuẩn bị hồ sơ quyết toán thuế doanh nghiệp 2026
Tham khảo: Nghị định số 255/2026/NĐ-CP – Báo Chính phủ · Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 – Cổng Thông tin điện tử Chính phủ. Nội dung mang tính tra cứu, bạn nên đối chiếu văn bản chính thức trước khi áp dụng.
– Gr Hanh Lee · Một người, ít lời – nhiều ý, nhiều hành trình
Lặng lẽ học, vững vàng đi 🌸